Sosyal Bilimler Tezlerinde Bir Özgünlük Sağlama Aracı Olarak İstatistik

Hepimizin bildiği gibi tez konusunun var olan bir probleme çözüm getirmesi gerekmektedir. Sosyal bilimler gibi daha çok yorumlara dayanan bulguların eylemde olduğu alanlarda, söz konusu çözümün göreceliliği ön plana çıkmaktadır. Bunun önüne geçmek için sıklıkla bulguların sayısallaştırılmasına gidilir.

Sosyal Bilimler İçin İstatistik ve SPSS

Bu çalışmalar daha çok anket analizi olarak geçer. Öğrenciler hep SPSS programını bilir. Tez danışmanlık talebi ile birlikte sıklıkla anket yaptırmak istediklerini söyleyen telefonlar alırız. Aslında süreç şöyle işler: Öğrenci sokağa çıkar (Tabi sokakta yapılan iş sayısı çok azdır. Genelde banka gibi çalışanların çok olduğu yerlere ya da okullara, işyerlerine vb. gidilir), hep yol üstünde gördüğümüz anketörler gibi sorular sorarlar. Sordukları sorular katılıyorumdan katılmıyoruma doğru skalada değerlendirilir ve doldurulmuş anketler tarafımıza ulaştırılır. Burada anket toplama işi öğrenciye ait olduğundan, öğrenci bu işten hoşlanmaz. Biz de bu işi kolaylaştırmak adına öğrenci anketini surveey.com’a yükleriz. O da arkadaşlarına bu linkleri facebook, whatsapp, mail vb platformlardan dağıtır. Anket yanıtları bu sistemde bizim surveey hesabına düşer.

Bu aşamadan sonra bize gelen anketleri SPSS üzerinde işlemeye başlarız. Veriler anket formundaki skalanın puan cetveline göre sayısallaşmıştır. Aslında program tamamen excel ara yüzüne sahip olmakla birlikte, yapılan analizlere ilişkin denklemler kütüphanesinde saklıdır. Bu yönü ile excelden ayrışır ve işler çok kolaylaşır. Mesela örgütsel sinizm üzerine bir çalışma yapıyorsak, cinsiyet ile örgütsel sinizm arasında ilişki var mıdır? Gibi ilişki sorgulayan analizler yaparız. SPSS bize burada tablolar verir ve biz de bu tablolardaki sayılara bakarak ilişkinin varlığını, yönünü ve şiddetini kontrol ederiz. Bu analiz türünde yukarıdaki ilişki (cinsiyet-sinizm) “hipotez” olarak isimlendirilir. Çalışma boyunca yaptığımız iş hipotezleri test etmek ve bulgulara göre hipotez kabul edilmiştir ya da reddedilmiştir yazmaktır.

Neden Anket Analizi?

SPSS konusu aslında bizim yaptığımız işin ya da genel tanımlaması ile tez hazırlamanın en can alıcı yeridir. Normalde tez 80-100 sayfa aralığında yazılırken, SPSS ile elde ettiğimiz tabloları yorumlayarak ve buna ilişkin yöntemi yazarak ortalama 40-50 sayfa elde ederiz. Hem de yapılan iş %100’e yakın özgünlüktedir. Geri kalan 30-40 sayfa tamamen başka kaynakların kopyası olsa bile tez metni en az %60-%70 özgünlüğe sahip olacaktır. Zaten siz öğrencilerden beklenen şey de analizler ile gereken özgünlüğü sağlamak ve sonuç bölümünde bulgularınızı literatüre dayanarak tartışmaktır.

Analizlerin güzel taraflarından bir tanesi de zaman yönünden çok büyük bir kazanç sağlamasıdır. Elde edilen dataların analizlere hazırlanma aşaması katılımcı yanıtlarının kalitesine bağlı olarak en çok 1 günde tamamlanmakla birlikte bu dataları SPSS üzerinden analiz etmek ortalama 15 dakika sürmektedir. Yorum yazması ise maksimum 2 gün almaktadır. Böylece tezin yaklaşık yarısını 2-3 günlük bir sürede tamamlamak mümkün olabilmektedir.

Zaten bizim gibi işletmelerin içinde analiz olmayan başlıklar için tez hazırlama iddiasında bulunmasını doğru karşılamıyoruz. Çünkü bu işler çok yorucu olmakla birlikte eğer gereken orijinalliği sağlamazsa savunmadan başarısız olması muhtemeldir.

AMOS ve LISREL Ne Zaman Tercih Edilmeli?

SPSS ile yapılan işler çoğu zaman yeterli olmakla birlikte bazen AMOS ya da LISREL gibi programlara da ihtiyaç duyarız. Aslında analiz mantığı aynı olmakla birlikte, analizler daha detaylı hale gelmiştir. Çoğunlukla bu programlar ölçek geliştirme çalışmalarında tercih edilmektedir. Burada ağırlıklı olarak analizi (path analysis) yapmakla birlikte, bu programlarda yapılan işin temel adı yapısal eşitlik modeli sınamasıdır. Bu işler doktora ve makale düzeyindedir. Yüksek lisansta talep oldukça azdır. Eğer bu doğrultuda bir talep oluşturulacaksa konunun başlı başına ölçek geliştirme çalışması olması gerektiğini düşünüyoruz.

By | 2018-02-13T19:13:53+00:00 3 Ekim 2017|Categories: Genel|Tags: , , , , |